काठमाडौं । वैदेशिक रोजगारीका लागि दुवई जान भन्दै काठमाडौंबाट दिल्ली उडेका उदयपुरका गंगाबहादुर दर्नाल इन्डीगो एयरलाइन्सको गम्भीर लापरवाहीका कारण चार महिनाभन्दा बढी समय भारतको दिल्लीमा बेवारिसे अवस्थामा अलपत्र परेको घटना सार्वजनिक भएको छ ।
काठमाडौंबाट इन्डीगो एयरलाइन्सको फ्लाइटमार्फत दिल्ली उडेका दर्नाल उडानका क्रममा विमानभित्र केही असहज महसुस गर्दै कराउन थालेपछि इन्डीगोले उनलाई गन्तव्य दुवई नपुर्याई दिल्लीमै उतारेको थियो । त्यसपछि उनलाई सफदरजंग अस्पताल पुर्याइएको इन्डीगोले जनाएको भए पनि, त्यसपछि के भयो भन्ने विषयमा एयरलाइन्स पूर्ण रूपमा मौन रह्यो ।
✦ अस्पताल पुर्याएर जिम्मेवारी सकियो ?
दर्नाललाई दुवई पठाउने काठमाडौंबस्थित मेनपावरले आफ्नो कामदार गन्तव्य नपुगेको जानकारी पाएलगत्तै इन्डीगो एयरलाइन्ससँग पटक–पटक सम्पर्क गर्यो । तर इन्डीगोको जवाफ एउटै रह्यो— “बिरामी भएपछि अस्पताल पुर्यायौं”।
एयरलाइन्सले न त मेनपावर कम्पनीलाई विस्तृत जानकारी दियो, न त यात्रुको अवस्था, डिस्चार्ज, सुरक्षा वा पुनः डिपोर्टसम्बन्धी कुनै जिम्मेवारी लियो ।
अझ गम्भीर कुरा के छ भने, अस्पतालबाट डिस्चार्ज भएपछि दर्नाल कहाँ गए, कसरी बाँचिरहेका थिए भन्ने विषयमा इन्डीगोले कुनै चासो देखाएन । फलस्वरूप, उनी करिब चार महिना दिल्लीका सडकमा मानसिक र शारीरिक रूपमा कमजोर अवस्थामा बेवारिसे जीवन बिताउन बाध्य भए।
✦ आफन्त र मेनपावरको अथक प्रयासपछि मात्रै उद्धार
दुवई जान हिँडेका श्रीमान दिल्लीमै अलपत्र परेको जानकारी पाएपछि दर्नालकी श्रीमती तेजकुमारी दर्नालले मेनपावर कम्पनीलाई खबर गरिन् । त्यसपछि मेनपावरले आफन्तहरूसँग समन्वय गर्दै दिल्लीस्थित नेपाली दूतावास, अस्पताल, स्थानीय निकाय र सम्भावित स्थानहरूमा निरन्तर खोजी गर्यो ।
मेनपावर कम्पनीले आफन्तहरूलाई भारत आउन–जानको टिकट, बसोबास र खानपानसम्मको व्यवस्था गर्दै खोजी कार्यमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेको परिवारले जनाएको छ ।
चार महिनापछि अन्ततः दर्नाल दिल्लीमा फेला परे । त्यसपछि मेनपावर कम्पनीले नै सम्पूर्ण खर्च बेहोरेर उनलाई सडक मार्ग हुँदै उदयपुरस्थित घरसम्म सुरक्षित पुर्यायो।
✦ स्वास्थ्य अवस्था गम्भीर, उपचारमा संघर्ष
चार महिना लामो बेवारिसे जीवनले गंगाबहादुर दर्नालको स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पारेको छ । हाल उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पताल (टिचिङ अस्पताल) मा उपचाररत छन् । स्थानीय संघसंस्थाको सहयोगमा उपचार भइरहेको भए पनि उनी शारीरिक रूपमा असक्त जस्तै बनेका छन् ।
टिचिङ अस्पतालमै गरिएको कुराकानीमा उनकी श्रीमती तेजकुमारी दर्नालले भनिन्—
“इन्डीगोले विमानभित्र करायो भनेर अस्पताल पुर्याएर छोडिदियो । त्यसपछि के भयो भन्ने कुनै जिम्मेवारी लिइएन । यदि दुवई लैजान नसक्ने हो भने नेपाल डिपोर्ट गर्नुपर्ने थियो, या कम्तीमा आफन्त, मेनपावर वा नेपाली दूतावासको जिम्मामा दिनुपर्ने थियो ।”
✦ कानुनी र नैतिक दुवै हिसाबले एयरलाइन्स दोषी
हवाई यात्रामा एक पटक यात्रु विमान चढिसकेपछि, उहाँलाई सुरक्षित गन्तव्य पुर्याउने वा वैकल्पिक व्यवस्थासहित जिम्मेवार निकायको जिम्मा लगाउने दायित्व एयरलाइन्सकै हुन्छ।
तर इन्डीगो एयरलाइन्सले न त त्यो दायित्व पूरा गर्यो, न त आफ्नो आधिकारिक टिकट एजेन्ट प्रेसिडेन्सियल ट्राभल्स ले आवश्यक समन्वय गर्यो ।
यसरी एयरलाइन्स र ट्राभल एजेन्सी दुवैले आफ्नो जिम्मेवारीबाट पन्छिँदा एक साधारण नेपाली श्रमिकको जीवन नै तहसनहस भएको छ ।
✦ मेनपावर कम्पनीको भूमिका स्पष्ट
यस घटनामा मेनपावरले व्यक्ति हराएपछि जिम्मेवारीबाट भागेको देखिँदैन । बरु, उनीहरूले निरन्तर खोजी, उद्धार र पुनःस्थापनामा सक्रिय भूमिका खेलेको तथ्य आफन्त र पीडित पक्षले नै पुष्टि गरेका छन् ।
मेनपावरका अनुसार, “इन्डीगो एयरलाइन्सले समयमै सही सूचना र समन्वय नगरेका कारण अवस्था जटिल बनेको हो”। सरकारले तत्काल इन्डीगो एयरलाइन्स र त्यसको आधिकारिक एजेन्ट प्रेसिडेन्सियल ट्राभल्सलाई कारबाहीको दायरामा ल्याउनुपर्ने, साथै पीडित गंगाबहादुर दर्नाललाई उपचार खर्च र उचित क्षतिपूर्ति उपलब्ध गराउनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ ।
नत्र, भोलि यस्तै नियति कुनै पनि नेपालीको हुन सक्छ ।
प्रकाशित मिति: शनिबार, पुस २६, २०८२
-1766845861.jpg)
