भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरो अमेरिकी सेनाको अत्यन्त गोप्य र योजनाबद्ध सैन्य अपरेशनमार्फत पक्राउ परेका छन्। शीतयुद्धपछि ल्याटिन अमेरिकामा भएको सबैभन्दा ठूलो अमेरिकी सैन्य हस्तक्षेपका रूपमा हेरिएको यो कारबाहीले विश्व राजनीतिलाई नै स्तब्ध बनाएको छ।
पछिल्ला केही महिनादेखि अमेरिकी गुप्तचर संस्था सीआईए तथा सैन्य गुप्तचर निकायहरूले मादुरोको व्यक्तिगत जीवनदेखि सुरक्षासम्म सूक्ष्म निगरानी गर्दै आएका थिए। मादुरो कहाँ सुत्छन्, के खान्छन्, के लगाउँछन्, कुन समयमा कसरी हिँडडुल गर्छन् भन्ने विवरण मात्रै होइन, उनका घरपालुवा जनावरसम्मको विवरण अमेरिकी जासुसहरूले संकलन गरेका थिए।
भेनेजुएला सरकारभित्रकै एक उच्च स्रोतको सहयोगमा तयार पारिएको यो योजना अन्तर्गत अमेरिकी सेनाले कराकसस्थित मादुरोको सुरक्षित आवासको हूबहू नक्कली संरचना बनाएर महिनौं अभ्यास गरेको थियो। यस गुप्त योजनालाई ‘अपरेशन एब्सोल्यूट रिजोल्भ’ नाम दिइएको थियो।
कंग्रेसलाई नबताई ट्रम्पको निर्णय
अमेरिकी प्रशासनले मादुरोमाथि लामो समयदेखि लागुऔषध तस्करी र ‘नार्को–टेरोरिज्म’लाई संरक्षण दिएको आरोप लगाउँदै आएको थियो। तर, उनलाई उनकै देशभित्र सैन्य हस्तक्षेप गरेर पक्राउ गर्ने निर्णयबारे अमेरिकी कंग्रेसलाई समेत जानकारी दिइएको थिएन।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले खराब मौसम र बादलका कारण पटक–पटक स्थगित भएको यो मिशनलाई चार दिनअघि अन्तिम स्वीकृति दिएका थिए। अन्ततः शुक्रबार राति भेनेजुएलाको स्थानीय समय अनुसार १०ः४६ बजे ट्रम्पले आक्रमणको आदेश दिए।
हवाई, स्थल र समुद्री आक्रमण
अमेरिकी सेनाले हवाई, स्थल र समुद्री तीनै मार्गबाट एकैसाथ आक्रमण सुरु गर्यो। करिब दुई घण्टा २० मिनेटभित्रै कराकस र वरपरका रणनीतिक क्षेत्रहरूमा अमेरिकी सैन्य उपस्थिति देखिन थाल्यो।
यो अपरेशनमा १५० भन्दा बढी बमवर्षक, लडाकु विमान, निगरानी ड्रोन र हेलिकप्टर प्रयोग गरिएको अमेरिकी अधिकारीहरूले बताएका छन्। कराकसको आकाशमा मध्यरातमै विस्फोटको ठूलो आवाज सुनिएको थियो। शहरभर कालो धुवाँ फैलिएको देखिएको बीबीसीका संवाददाताहरूले बताएका छन्।
विद्युत् आपूर्ति ठप्प, शहर अँध्यारो
आक्रमण सुरु हुनुअघि नै अमेरिकी जासुसहरूले कराकसको विद्युत् प्रणालीमा साइबर आक्रमण गरी शहरलाई अँध्यारो बनाएका थिए। राष्ट्रपति ट्रम्पले स्वयं कराकसको बत्ती निभाउन सफल भएको दाबी गरेका छन्।
स्थानीय बासिन्दाहरू विस्फोटको आवाज र आकाशमा उडिरहेका विमानका कारण आतंकित भएका थिए। सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भिडियोहरूमा कराकस अमेरिकी आक्रमणको चपेटामा परेको स्पष्ट देखिन्छ।
ब्लोटर्चसहित मादुरोको आवासमा प्रवेश
अमेरिकी विशेष मिशन इकाइ डेल्टा फोर्सका सैनिकहरू आक्रमण सुरु भएको केही मिनेटमै मादुरोको सुरक्षित आवासमा पुगेका थिए। मादुरो निकै बलियो धातुको ढोका लगाएर बस्ने गरेको सूचना भएकाले सैनिक टोली ब्लोटर्च समेत बोकेर गएको थियो।
ट्रम्पका अनुसार मादुरो सुरक्षित कोठा (सेफ रुम) तर्फ भाग्न खोजेका थिए। तर अमेरिकी सैनिकहरूले ढोका विष्फोट गराएर प्रवेश गर्ने तयारी गरिसकेका कारण उनी भाग्न सफल भएनन्।
मिसनकै क्रममा मादुरोकी पत्नी सिलिया फ्लोरेसलाई पनि पक्राउ गरिएको थियो।
हेलिकप्टरबाट देशबाहिर
शनिबार बिहान ४ः२० बजेसम्म मादुरो दम्पत्तिलाई हेलिकप्टरमार्फत भेनेजुएलाको सिमानाबाहिर निकाल्न सफल भएको अमेरिकी पक्षले जनाएको छ। उनीहरूलाई अमेरिकी न्याय विभागको हिरासतमा राखिएको छ, जहाँ लागुऔषध तस्करीसहित विभिन्न फौजदारी अभियोगको सामना गर्नुपर्नेछ।
अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया
अमेरिकी कारबाहीको क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा कडा आलोचना भइरहेको छ। ब्राजिलका राष्ट्रपति लुला दा सिल्भाले एक स्वतन्त्र राष्ट्रका पदासिन राष्ट्रपतिलाई सैन्य हस्तक्षेपमार्फत पक्राउ गर्नु अन्तर्राष्ट्रिय समुदायका लागि खतरनाक नजिर भएको बताएका छन्।
अमेरिकी कंग्रेसभित्र पनि असन्तुष्टि देखिएको छ। डेमोक्र्याट सांसद चक सुमेरले कंग्रेसको अनुमति बिना गरिएको सैन्य कारबाहीलाई गैरजिम्मेवार कदमको संज्ञा दिएका छन्।
ट्रम्पको प्रतिक्रिया
मादुरो पक्राउ भएको एक घण्टापछि ट्रम्पले सामाजिक सञ्जाल ट्रुथ सोसलमार्फत फोटो सार्वजनिक गर्दै प्रतिक्रिया दिएका थिए।
उनले लेखेका छन्, “मादुरो र उनकी पत्नीले अब अमेरिकी न्यायको पूर्ण शक्तिको सामना गर्नेछन्।”
एजेन्सीको सहयोगमा
प्रकाशित मिति: आइतबार, पुस २०, २०८२
