काठमाडौं : देशभर गुठी एवं संस्थाको जग्गा अतिक्रमण बढेको छ। गुठी संस्थानका ७० जिल्लामा जग्गा छन्। अधिकांश जिल्लाको गुठी अतिक्रमणमा परेको छ। तर कति अतिक्रमण भयो भन्ने तथ्यांक गुठी संस्थानसँग पनि छैन।
संस्थानका प्रवक्ता सरोज थपलिया गुठीको जग्गाको यथार्थ विवरण नभएको स्वीकार गर्छन्। ‘जग्गाको विवरण त छैन अतिक्रमणको तथ्यांक कहाँ हुनु’, उनले भने, ‘तर जताततै गुठीका जग्गा अतिक्रमण भएको छ।’
गुठी संस्थानले संकलन गरेको विवरणअनुसार गुठीको पहाडमा ५ लाख ६१ हजार ९९० र तराईमा ६६ हजार ३३० विघा जग्गा छ। पहाडको होस् वा तराई गुठीको जग्गा अतिक्रमणमा परेको छ। महालेखा प्रतिवेदनले पनि गुठीको जग्गा देशभर अतिक्रमण भएको जनाएको छ। देशभर राजगुठी दुई हजार २८२, गुठीका देवस्थल मठमन्दिर ७१७, पार्टी पौवा ६४७, पोखरी १५९, जात्रा पर्व काठमाडौं उपत्यकामा भित्र २ हजार १३ सूचीकृत भएको गुठी संस्थानले जनाएको छ।
महालेखा प्रतिवेदनअनुसार धनुषामा १७ विघा, महोत्तरीमा ७२ विघा, बारामा २७ विघा, काठमाडौंमा १४ रोपनी, ललितपुरमा १२ रोपनी, पर्सामा ७ विघा, भक्तपुरमा २ रोपनी जग्गा अतिक्रमण भएको छ। यो विवरणभन्दा अझै बढी जग्गा मासिएको हुन सक्ने अनुमान छ। जनकपुरमा मात्रै १० हजार विघा जग्गा अतिक्रमणको चपेटामा परेको तथ्य भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिवी निवारण मन्त्रालयको नयाँ प्रतिवेदनमा छ।
काठमाडौंमा पनि २ हजारभन्दा बढी रोपनी जग्गा मिचिएको छ। बृहत्तर जनकपुरक्षेत्र विकास परिषद जनकपुरधामबाट प्राप्त विवरणअनुसार राम मन्दिर गुठी, लक्ष्मण मन्दिर गुठी, रत्नसागर गुठी, दशरथ मन्दिर गुठी, हनुमान नगर गुठीलगायतका गुठीका १ हजार १ सय ८८ कित्ता अतिक्रमणमा परेको उल्लेख छ। दाङको नारायणपुरस्थित करिब १ सय ५७ रोपनी जग्गा अतिक्रमणमा परेको संस्थानले जनाएको छ।
काठमाडौं उपत्यकाभित्र समेत अतिक्रमित जग्गाको क्षेत्रफल उल्लेखित तथ्यांकभन्दा फरक छ। काठमाडौं महानगर–७, गुह्येश्वरीस्थित गुह्येश्वरी सिन्दुर चन्दन तैनाथी गुठी जग्गा कि.नं. ८४ को ४ रोपनी ९ आना २ पैसा २ दाम क्षेत्रफल जग्गा अतिक्रमणमा परेको छ। यो जग्गाको दुवैतर्फ बाटो बनाइएको छ। गुहेश्वरीको पूर्वतर्फ अतिक्रमण गरी करिब १५÷१६ साना ठूला घर (पक्की समेत) टहरा निर्माण गरिएका छन्।
पश्चिमतर्फ टोल सुधार भवन र खेलमैदान बनाइएको छ। सब संरचना बने पश्चात बाँकी रहेको १ रोपनी २ आना जग्गामा सीमित छ। पछिल्लो पटक अतिक्रमण हटाउने सम्बन्धमा २०७४ चैत १ मा संस्थानले पुनः निर्णय गरे पनि हटाउन सकेको छैन। कालोपुलबाट गौशालातर्फ जाँदा उत्तरपूर्वमा रहेको भण्डारेश्वर गुठीको काठमाडौं महानगर–७ स्थित कि. नं. ९ र १० को क्रमशः ३ रोपनी २ आना ३ पैसा र ५ रोपनी ९ आना २ दाम १ पैसा रोपनी जग्गा अतिक्रमण भएको छ।
यो गुठी जग्गा सन्यासीको समाधीका लागि र पशुपतिमा दैनिक भीमसेनपाती चढाउन स्थापना गरिएको हो। जग्गाको बीचबाट स्थानीय बासिन्दाले संस्थानको स्वीकृति नलिइ मोटरबाटो खोलेको र व्यक्तिले टहरा बनाई व्यवसाय सञ्चालन गरेका छन्। यो जग्गामा ग्रील उद्योग स्थापना गरी सञ्चालनमा ल्याइएको छ। अन्नपूर्ण पाेस्टमा खबर छ ।
प्रकाशित मिति: आइतबार, जेठ २६, २०७६
