काठमाडौं । सर्बियामा विद्यार्थी नेतृत्वको राजनीतिक अभियान ‘स्टुडेन्ट लिस्ट’ले संसदीय निर्वाचनमा बहुमत हासिल गरेको छ । लामो समयदेखि सर्बियाको राजनीतिमा प्रभाव जमाउँदै आएका आलेक्जान्दर बुचिच नेतृत्वको सत्तारूढ सर्बियन प्रोग्रेसिभ पार्टी (एसएनएस) गठबन्धन पराजित भएपछि देशको राजनीतिमा नयाँ मोड आएको छ ।
आइतबार सम्पन्न निर्वाचनको प्रारम्भिक मतपरिणामअनुसार २५० सदस्यीय संसद्मा ‘स्टुडेन्ट लिस्ट’ले १३५ भन्दा बढी सिट जितेको छ । बुचिचको एसएनएस नेतृत्वको गठबन्धन भने १०५ सिटमा सीमित भएको छ । निर्वाचनमा आफ्नो दल पराजित भएको बुचिचले स्वीकार गरेका छन् ।
निर्वाचन परिणामपछि राजधानी बेलग्रेडसहित नोभी सादलगायत प्रमुख सहरमा समर्थकहरूले उत्सव मनाएका छन् । विद्यार्थीको नेतृत्वमा सुरु भएको आन्दोलनले संसदीय निर्वाचनमार्फत स्थापित राजनीतिक शक्तिलाई चुनौती दिएको भन्दै यसलाई सर्बियाको राजनीतिक इतिहासमा महत्त्वपूर्ण घटनाका रूपमा हेरिएको छ ।
यस परिवर्तनको पृष्ठभूमिमा भ्रष्टाचार र सरकारी जवाफदेहिताको मागसहित सुरु भएको विद्यार्थी आन्दोलन छ । नोभेम्बर २०२४ मा नोभी सादस्थित रेल्वे स्टेसनको कङ्क्रिट छाना भत्किँदा १६ जनाको मृत्यु भएपछि सरकारको कार्यशैली, निर्माण आयोजनाको गुणस्तर र भ्रष्टाचारसम्बन्धी प्रश्नहरू उठेका थिए । घटनाको निष्पक्ष छानबिन र जिम्मेवार व्यक्तिमाथि कारबाहीको माग गर्दै विश्वविद्यालयका विद्यार्थीहरू आन्दोलनमा उत्रिएका थिए ।
सुरुमा दुर्घटनाको जवाफदेहिता र भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा केन्द्रित रहेको आन्दोलन क्रमशः व्यापक राजनीतिक अभियानमा परिणत भयो । विद्यार्थीहरूले परम्परागत राजनीतिक दलहरूको विकल्प प्रस्तुत गर्दै विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तिहरूलाई समेटेर ‘स्टुडेन्ट लिस्ट’ निर्माण गरेका थिए । यसमा प्राध्यापक, चिकित्सक, कलाकार, खेलाडी र कृषकसहित विभिन्न पेसा तथा समुदायका प्रतिनिधिलाई उम्मेदवार बनाइएको थियो ।
अभियानका प्रमुख उम्मेदवार डा. इलिया स्रदानोभिचले निर्वाचन परिणामलाई नागरिकको आवाजको जितका रूपमा व्याख्या गरेका छन् । उनले कानुनी शासन र लोकतान्त्रिक संस्थाहरूको पुनःस्थापनालाई आगामी सरकारको प्राथमिकताका रूपमा अघि सारेका छन् ।
विद्यार्थी आन्दोलनले बदल्यो राजनीतिक समीकरण
सर्बियाको पछिल्लो राजनीतिक घटनाक्रमले नागरिक आन्दोलनले स्थापित राजनीतिक शक्तिलाई चुनौती दिन सक्ने सम्भावनालाई पुनः चर्चामा ल्याएको छ । विशेषगरी युवा पुस्ताको सहभागिता, भ्रष्टाचारविरोधी अभियान र सरकारी जवाफदेहिताको मागले निर्वाचनको परिणाममा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको देखिन्छ ।
यस परिणामलाई सर्बियाभित्रको राजनीतिक परिवर्तनका रूपमा मात्र नभई युरोपमा युवाहरूको राजनीतिक सक्रियतासँग जोडेर पनि विश्लेषण गरिएको छ । परम्परागत दलप्रतिको असन्तुष्टिलाई संगठित राजनीतिक विकल्पमा रूपान्तरण गर्न सके नागरिक आन्दोलनले निर्वाचनमा प्रभाव पार्न सक्ने सन्देश यसले दिएको छ ।
अमेरिका, रुस र युरोपसँगको सम्बन्धमा चासो
सर्बियाको राजनीतिक परिवर्तनले अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा पनि चासो बढाएको छ । बुचिचले रुस, चीन, अमेरिका र युरोपेली युनियनसँग सम्बन्ध सन्तुलित राख्ने नीति अपनाउँदै आएका थिए । उनको नेतृत्व कमजोर भएसँगै सर्बियाको भावी विदेश नीतिले कस्तो दिशा लिन्छ भन्ने प्रश्न उठेको छ ।
बुचिचको नेतृत्वसँग अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको राजनीतिक वृत्तका केही व्यक्तिहरूको निकट सम्बन्ध रहेको विषय पनि चर्चामा रहँदै आएको थियो । बेलग्रेडमा पुरानो रक्षा मन्त्रालयको भवनलाई लक्जरी होटल तथा आवासीय क्षेत्रमा रूपान्तरण गर्ने अमेरिकी लगानीसम्बन्धी प्रस्तावले समेत विवाद निम्त्याएको थियो ।
नयाँ राजनीतिक शक्तिले युरोपेली युनियनसँगको सम्बन्ध, लोकतान्त्रिक संस्थाहरूको सुदृढीकरण र भ्रष्टाचार नियन्त्रणलाई प्राथमिकता दिन्छ वा दिँदैन भन्ने विषय आगामी दिनमा स्पष्ट हुनेछ ।
नयाँ सरकार गठनको चुनौती
संसदीय निर्वाचनमा बहुमत हासिल गरेपछि ‘स्टुडेन्ट लिस्ट’सामु नयाँ सरकार गठन गर्ने र आन्दोलनका क्रममा उठाइएका मागलाई व्यवहारमा कार्यान्वयन गर्ने चुनौती छ । भ्रष्टाचारसम्बन्धी छानबिन, सार्वजनिक संस्थाहरूको पारदर्शिता र कानुनी शासनको सुनिश्चितता नयाँ नेतृत्वका लागि प्रमुख परीक्षण बन्नेछन् ।
विद्यार्थी आन्दोलनले चुनावी सफलता हासिल गरे पनि त्यसलाई दिगो राजनीतिक उपलब्धिमा रूपान्तरण गर्न प्रभावकारी शासन सञ्चालन, विभिन्न समूहबीच सहकार्य र नागरिकको अपेक्षा पूरा गर्ने क्षमता आवश्यक हुनेछ ।
सर्बियाको पछिल्लो निर्वाचनले एउटा महत्त्वपूर्ण प्रश्न पनि उठाएको छ—सडकमा उठेको असन्तुष्टि संगठित राजनीतिक शक्तिमा परिणत हुँदा स्थापित सत्तालाई कति प्रभावकारी चुनौती दिन सक्छ ? यसको जवाफ अब नयाँ सरकारको काम र आगामी राजनीतिक घटनाक्रमले दिनेछ ।
प्रकाशित मिति: सोमबार, कात्तिक १०, २०८३
