रामहरि बजगाईँ
ललितपुर क्षेत्र नम्बर २ केवल एउटा निर्वाचन क्षेत्र होइन, यो उपत्यकाको मुटु र काख दुवै समेटेको भूगोल हो। एकातिर ग्वार्को, इमाडोलजस्ता तीव्र शहरीकरण भएका बस्तीहरू छन्, जहाँ बिहान–साँझको चहलपहलले आधुनिक उपत्यकाको गति देखाउँछ। अर्कोतिर लुभु, लामाटार, चापाखर्क हुँदै लाकुरीभञ्ज्याङको हरियाली डाँडाकाँडा छन्, जहाँ प्रकृतिको शान्त सुगन्ध र परम्परागत जीवनशैली अझै जीवित छ। यही विविध भूगोल—तराईजस्तै फैलिएको सहरी विस्तार र पहाडी भेगको रमणीयता—लाई एकै सूत्रमा बाँध्ने क्षेत्र हो ललितपुर–२।
केही वर्षअघिसम्म यो क्षेत्र विकासको दृष्टिले चुनौतीपूर्ण थियो। ग्वार्को चोकको ट्राफिक जाम उपत्यकाकै पीडाको प्रतीक थियो। वर्षात् लागेपछि सडक हिलाम्मे हुन्थे, सुक्खा मौसममा धुलोले ढाक्थे। महालक्ष्मी नगरपालिकाका वडा–वडामा आधारभूत पूर्वाधारको अभावले जनजीवन कष्टकर थियो। खानेपानीको समस्या पुरानै पीडा थियो। तर आज त्यो अवस्था धेरै हदसम्म बदलिएको छ। ग्वार्को ओभरपासले यातायात व्यवस्थापनमा नयाँ अध्याय सुरु गरेको छ। ग्वार्को–इमाडोल–लुभु–लामाटार हुँदै पनौती जोड्ने चार लेन सडकले यस क्षेत्रलाई आर्थिक, शैक्षिक र पर्यटकीय केन्द्रसँग मजबुत रूपमा जोडेको छ।
ललितपुर–२ को भौगोलिक बनावट आफैंमा चुनौती र सम्भावनाको संगम हो। सहरी क्षेत्रको तीव्र विस्तारसँगै ग्रामीण र अर्ध–ग्रामीण भेगको संरक्षण गर्नु सजिलो काम होइन। एकातिर आधुनिक आवासीय बस्तीहरू बढिरहेका छन्, अर्कोतिर परम्परागत नेवारी समुदायका बस्ती, ज्यापु संस्कृति, जात्रा–पर्व र गुठी परम्परा जोगाउनुपर्ने दायित्व छ। विकास र परम्पराको यही सन्तुलन कायम गर्न सक्ने नेतृत्व आवश्यक हुन्छ।
यही सन्दर्भमा प्रेमबहादुर महर्जनको भूमिका अर्थपूर्ण देखिन्छ। स्थानीय रैथाने ज्यापु समुदायबाट आएका उनी यस भूगोलका भावनासँग नजिक छन्। उनलाई थाहा छ—लुभुको खेतबारी किन जोगाउनुपर्छ, लामाटारको डाँडाबाट देखिने उपत्यकाको दृश्य किन पर्यटनको सम्भावना हो, र ग्वार्कोको जाम किन सर्वसाधारणको दैनिकीसँग जोडिएको विषय हो। भूगोलको यथार्थ बुझेको प्रतिनिधिले मात्र सन्तुलित विकासको योजना बनाउन सक्छ।
महर्जनको पहलमा भएका विकास कार्यहरू केवल कंक्रिटका संरचना होइनन्, ती यहाँका जनताको जीवनसँग गाँसिएका परिवर्तन हुन्। सडक विस्तारले विद्यार्थीलाई विद्यालय पुग्न सजिलो बनाएको छ, किसानलाई बजारसम्म पुग्न सहज बनाएको छ। खानेपानी व्यवस्थापन सुधारिँदा घर–घरको दैनिकी सहज बनेको छ। भौतिक विकासले मात्र होइन, जनताको आत्मविश्वास बढाएर पनि परिवर्तन आएको छ।
ललितपुर–२ भित्र पर्ने लाकुरीभञ्ज्याङ, मनमोहन पार्क र चापाखर्क क्षेत्र उपत्यकाको प्राकृतिक फोक्सो जस्तै हुन्। हरियाली डाँडा, स्वच्छ हावा र रमणीय दृश्यले यहाँ विशाल पर्यटकीय सम्भावना बोकेको छ। यदि योजनाबद्ध ढंगले पूर्वाधार विकास, पर्यटकीय प्रवर्द्धन र स्थानीय सहभागिता जोड्न सकियो भने यो क्षेत्र उपत्यकाकै प्रमुख पर्यटकीय केन्द्र बन्न सक्छ। महर्जनले यस सम्भावनालाई स्पष्ट रूपमा अघि सारेका छन्—पर्यटनमार्फत स्थानीय रोजगारी, साना व्यवसायको विस्तार र आर्थिक समृद्धिको बाटो खोल्ने सोचका साथ।
तर भूगोल र विकासको कुरा मात्र पर्याप्त हुँदैन। प्रतिनिधिको चरित्र र व्यवहार पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। प्रेमबहादुर महर्जनको सालीनता, भलादमीपन र साधारण जीवनशैलीले उनलाई जनताको मनमा बसाएको छ। उनी ठूला भाषणभन्दा साना तर अर्थपूर्ण काममा विश्वास गर्छन्। टोल–टोलमा पुगेर जनताको गुनासो सुन्ने, समस्या समाधानका लागि पहल गर्ने र संसदमा क्षेत्रका मुद्दा उठाउने उनको बानीले उनी “दूरको नेता” होइन, “आफ्नै घरको प्रतिनिधि” बनेका छन्।
ललितपुर–२ ले विगतमा एमालेको नेतृत्वमा विकासको गति अनुभव गरेको छ। राष्ट्रिय स्तरमा पनि एमालेले स्थायित्व, पूर्वाधार विस्तार र सामाजिक सुरक्षाका कार्यक्रममार्फत देशलाई विकासको मार्गमा अघि बढाउने प्रयास गरेको छ। स्थानीय विकासलाई राष्ट्रिय नीतिसँग जोड्न सक्ने शक्ति पार्टीसँगै व्यक्तिमा पनि हुनुपर्छ। महर्जन त्यस सन्तुलनका प्रतिनिधि हुन्—स्थानीय आत्मीयता र राष्ट्रिय दृष्टिकोणको संगम।
पाँच वर्षका लागि निर्वाचित प्रतिनिधिलाई पूरा कार्यकाल काम गर्न दिने अपेक्षा स्वाभाविक हो। अधुरा योजनाहरू, सुरु भएका आयोजनाहरू र देखिएको विकासको गति निरन्तरता पाउनुपर्नेछ। ग्वार्को ओभरपासजस्ता दीर्घकालीन परियोजना र चार लेन सडकजस्ता पूर्वाधार विकासले संकेत दिएको छ—सही नेतृत्वमा यो क्षेत्र अझ अगाडि बढ्न सक्छ।
आज ललितपुर–२ का मतदाता सामु प्रश्न छ—के विकासको यो गति निरन्तर राख्ने, कि पुनः अनिश्चिततामा फर्कने? के भूगोलको सम्भावनालाई अवसरमा बदल्ने, कि अधुरै छोड्ने? निर्णय मतदाताको हातमा छ।
ललितपुर–२ को पहाड, डाँडा, खेतबारी र व्यस्त चोकहरूले परिवर्तनको कथा बोलिरहेका छन्। त्यो कथा अधुरो नहोस् भन्ने चाहना प्रत्येक बासिन्दाको मनमा छ। यही भावनालाई आत्मसात् गर्दै, विकासको निरन्तरता, सांस्कृतिक संरक्षण र समृद्ध भविष्यको संकल्पसहित—ललितपुर–२ मा प्रेमबहादुर महर्जनलाई भोट दिनु आजको आवश्यकता हो। यो केवल एउटा उम्मेदवारलाई मत दिनु मात्र होइन, आफ्नो भूगोल, आफ्नो भविष्य र आफ्नै सपनालाई निरन्तरता दिनु हो।
प्रकाशित मिति: बिहीबार, माघ ३०, २०८२
